मुंबई : प्रतिनिधी
महाराष्ट्रात सिझेरियन (C-Section) प्रसूतींचे वाढते प्रमाण लक्षात घेऊन राज्य सरकारने महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. आता सरकारी रुग्णालयांमध्ये होणाऱ्या प्रत्येक सिझेरियन शस्त्रक्रियेचे त्याच दिवशी परीक्षण करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. संबंधित डॉक्टरांना शस्त्रक्रिया करण्यामागील वैद्यकीय कारण स्पष्ट करावे लागणार आहे. अनावश्यक सिझेरियन प्रसूतींना आळा घालणे हा या निर्णयामागील मुख्य उद्देश आहे.
आरोग्य व्यवस्थापन माहिती प्रणालीच्या (HMIS) सप्टेंबर २०२६ पर्यंतच्या आकडेवारीनुसार, राज्यातील सरकारी रुग्णालयांमध्ये होणाऱ्या एकूण प्रसूतींपैकी ३७ टक्के प्रसूती सिझेरियनद्वारे होत आहेत. तर खासगी रुग्णालयांमध्ये हे प्रमाण तब्बल ५९ टक्क्यांवर पोहोचले आहे. सरकारी आणि खासगी रुग्णालयांमधील या मोठ्या फरकामुळे आरोग्य विभागाने सिझेरियन प्रक्रियेवर देखरेख वाढवण्याचा निर्णय घेतला आहे.
३ नोव्हेंबरला आदेश जारी
राज्य कुटुंब कल्याण कार्यालयाने ३ नोव्हेंबर २०२६ रोजी यासंदर्भात आदेश जारी केला आहे. त्यानुसार सरकारी आरोग्य संस्थांमध्ये होणाऱ्या पहिल्या सिझेरियनसह यापूर्वी सिझेरियन झालेल्या महिलांच्या पुनःशस्त्रक्रियांचेही परीक्षण केले जाणार आहे. शस्त्रक्रिया झाल्यानंतर संबंधित डॉक्टरांना त्याच दिवशी परीक्षणाचा अर्ज भरून त्यामध्ये वैद्यकीय कारणांची नोंद करावी लागणार आहे.
दर महिन्याला अहवाल सादर करावा लागणार
प्रत्येक रुग्णालयाला दर महिन्याच्या ५ तारखेपर्यंत जिल्हा अधिकाऱ्यांकडे अहवाल सादर करावा लागेल. त्यानंतर जिल्हास्तरीय एकत्रित अहवाल १० तारखेपर्यंत राज्य सरकारकडे पाठवला जाणार आहे. जिल्हा शल्यचिकित्सक, जिल्हा आरोग्य अधिकारी आणि शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयांचे अधिष्ठाता यांच्यावर या निर्णयाच्या अंमलबजावणीची जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे.
भंडारा जिल्ह्यात सिझेरियनचे सर्वाधिक प्रमाण
राज्यातील आकडेवारीनुसार भंडारा जिल्ह्यात सिझेरियन प्रसूतींचे प्रमाण सर्वाधिक असल्याचे समोर आले आहे.
<span;><span;>- सरकारी रुग्णालये : ६४ टक्के
<span;><span;>- खासगी रुग्णालये : तब्बल ८६ टक्के
<span;><span;>- मुंबई सरकारी रुग्णालये : ५१ टक्के
<span;><span;>- मुंबई खासगी रुग्णालये : ५९ टक्के
<span;><span;>- नवी मुंबई सरकारी रुग्णालये : ४३ टक्के
<span;><span;>- नवी मुंबई खासगी रुग्णालये : ५५ टक्के
<span;><span;>- ठाणे सरकारी रुग्णालये : ३९ टक्के
<span;><span;>- ठाणे खासगी रुग्णालये : ५८ टक्के
सिझेरियन कधी आवश्यक असते?
बाळाची उलटी किंवा तिरकी स्थिती, जुळी गर्भधारणा, मुदतपूर्व प्रसूती, प्रसूतीपूर्व अतिरक्तस्राव, यापूर्वी झालेले सिझेरियन तसेच आई किंवा बाळाच्या जीवाला धोका निर्माण होणाऱ्या परिस्थितीत सिझेरियन करणे आवश्यक ठरते.
दरम्यान, सिझेरियन ही मोठी शस्त्रक्रिया असल्याने त्यानंतर संसर्ग, अतिरक्तस्राव आणि पुढील गर्भधारणेतील गुंतागुंत होण्याचा धोका असू शकतो. मात्र वैद्यकीय गरज असताना सिझेरियन टाळणेही धोकादायक ठरू शकते.
त्यामुळे नैसर्गिक प्रसूती शक्य असताना विनाकारण शस्त्रक्रिया होऊ नये आणि गरज असताना वेळेत सिझेरियन करून माता व बाळाचे प्राण वाचवता यावेत, यासाठी सरकारचा हा निर्णय महत्त्वपूर्ण मानला जात आहे.










