शिराळा तालुक्यासह चांदोली परिसरात यंदा पावसाने अचानक दडी मारल्याने भात उत्पादक शेतकऱ्यांची चिंता वाढली आहे. ऐन वाढीच्या आणि पोटऱ्यात येण्याच्या महत्त्वाच्या टप्प्यावर भातपिकांना पुरेशा पाण्याची गरज असताना पावसाने हुलकावणी दिल्याने अनेक ठिकाणी भाताची पिके सुकू लागली आहेत. गेल्या चार महिन्यांपासून शेतात राबून उभे केलेले पीक हातातून जाण्याची भीती शेतकऱ्यांना सतावत आहे.
चांदोली परिसरातील भातशेती ही प्रामुख्याने पावसाच्या पाण्यावर अवलंबून आहे. यंदाच्या हंगामात सुरुवातीला झालेल्या समाधानकारक पावसामुळे शेतकऱ्यांनी भाताची लागवड केली. त्यानंतर खत, औषधे, मशागत आणि मजुरीवर मोठा खर्च करून पिकाची निगा राखली. मात्र, सध्या भातपिकाला पाण्याची सर्वाधिक गरज असतानाच पावसाने विश्रांती घेतल्याने शेतकऱ्यांसमोर मोठे संकट उभे राहिले आहे.
पिके वाचवण्यासाठी शेतकऱ्यांची धडपड
पावसाच्या प्रतीक्षेत बसण्यापेक्षा शेतकरी उपलब्ध साधनांच्या मदतीने पिके वाचवण्याचा प्रयत्न करत आहेत. कुठे विहिरीचे, तर कुठे बोरवेलचे पाणी पिकांना देण्याची धडपड सुरू आहे. मात्र, भातशेतीचे क्षेत्र मोठे असल्याने उपलब्ध पाण्याच्या मर्यादित साधनांमुळे सर्वच क्षेत्राला पाणी देणे शक्य होत नसल्याचे चित्र आहे.
चांदोली परिसरातील एका महिला शेतकऱ्याने तर आपल्या घराशेजारील बोरवेलचा आधार घेत सुकत चाललेल्या भातपिकाला पाणी देण्यास सुरुवात केली आहे. बोरवेलच्या नळाला लांब पाईप जोडून शेतात पाण्याचे फवारे मारले जात आहेत. भाताच्या प्रत्येक भागाला पाणी मिळावे यासाठी ती महिला स्वतः शेतात उतरून पाईपच्या साहाय्याने पाणी देत आहे.
चार महिन्यांची मेहनत वाया जाण्याची भीती
भातपिकासाठी शेतकऱ्यांनी पेरणीपासून आतापर्यंत मोठी मेहनत घेतली आहे. मशागत, लागवड, खते, औषध फवारणी, मजुरी यावर मोठा खर्च झाला आहे. आता पीक काढणीच्या दिशेने वाटचाल करत असताना पाण्याअभावी ते सुकू लागल्याने शेतकऱ्यांच्या चिंतेत भर पडली आहे.
“आता पिकाला पाण्याची नितांत गरज आहे. काही दिवस पाऊस झाला नाही तर भाताचे मोठे नुकसान होऊ शकते,” अशी भावना परिसरातील शेतकऱ्यांमधून व्यक्त होत आहे.
पावसाअभावी दुष्काळाची चिंता
चांदोली परिसरासह शिराळा तालुक्याच्या पश्चिम भागात मोठ्या प्रमाणात भातशेती केली जाते. या भागातील अनेक शेतकऱ्यांचे आर्थिक गणित भाताच्या उत्पादनावर अवलंबून आहे. त्यामुळे सध्याची पावसाची परिस्थिती कायम राहिल्यास भात उत्पादनावर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
भातपिके सुकू लागल्याने शेतकऱ्यांमध्ये दुष्काळाची भीती निर्माण झाली आहे. पुढील काही दिवसांत दमदार आणि समाधानकारक पाऊस झाला तर पिकांना दिलासा मिळू शकतो. मात्र, पावसाने आणखी दडी मारल्यास शेतकऱ्यांचे मोठे आर्थिक नुकसान होण्याची शक्यता आहे.
दरम्यान, बोरवेलच्या पाण्याने भातशेती वाचवण्यासाठी सुरू असलेली महिला शेतकऱ्याची धडपड परिसरातील शेतकऱ्यांच्या संघर्षाचे प्रतीक ठरत आहे. निसर्गाच्या लहरीपणापुढे हतबल न होता आपल्या कष्टाने उभे केलेले पीक वाचवण्यासाठी सुरू असलेली ही धडपड सध्या चांदोली परिसरात चर्चेचा विषय ठरली आहे. आता शेतकऱ्यांचे डोळे आभाळाकडे लागले असून, “वरुणराजा बरसावा आणि भातपिकांना जीवदान मिळावे,” अशीच प्रार्थना बळीराजा करत आहे.
