विशाल क्रांती प्रतिनिधी : प्रविण केर्ले
महाराष्ट्राने महिला शेतकऱ्यांना स्वतंत्र अधिकृत ओळख देण्यासाठी ऐतिहासिक पाऊल उचलले आहे. ‘महाराष्ट्र महिला शेतकरी सक्षमीकरण अधिनियम, २०२६’ अंतर्गत आता शेती किंवा शेतीपूरक काम करणाऱ्या महिलांना ‘महिला शेतकरी प्रमाणपत्र’ दिले जात असून, यासाठी जमिनीच्या मालकीची अट काढून टाकण्यात आली आहे. देशातील महिला शेतकऱ्यांना कायदेशीर ओळख देणारे महाराष्ट्र हे पहिले राज्य ठरले आहे.
🌾 प्रमाणपत्राचा उद्देश आणि व्यापक व्याख्या
या कायद्यानुसार शेतीची व्याख्या व्यापक करण्यात आली असून, शेतीशी संबंधित १७ प्रकारच्या कामांपैकी कोणतेही काम करणाऱ्या महिलेला शेतकरी प्रमाणपत्र मिळू शकते. पीक उत्पादन, बियाणे उत्पादन, दुग्धव्यवसाय, पशुपालन, कुक्कुटपालन, मधुमक्षिकापालन, फलोत्पादन, मत्स्यव्यवसाय आदी क्षेत्रांतील कामांचा यात समावेश आहे. यापूर्वी जमीन महिलांच्या नावावर नसल्याने त्या केवळ ‘शेतमजूर’ म्हणून ओळखल्या जात होत्या आणि शेतकऱ्यांसाठी असलेल्या बहुतेक सरकारी लाभांपासून वंचित राहत होत्या.
✅ पात्रता आणि अर्ज प्रक्रिया
· वय: अर्ज करणाऱ्या महिलेचे वय १८ वर्षे किंवा त्याहून अधिक असावे.
· जमीन मालकी: जमीन महिलेच्या नावावर असणे आवश्यक नाही. ७/१२ उताऱ्यावर नाव नसतानाही त्या अर्ज करू शकतात.
· अर्ज कसा करावा: महाराष्ट्र कृषी विभागाच्या अधिकृत पोर्टलवर (mahakrishi) किंवा गावातील सार्वजनिक सेवा केंद्र (CSC) माध्यमातून ऑनलाइन अर्ज करता येतो.
· मंजुरी: अर्ज ग्रामसभा किंवा नगरपंचायतीसमोर मंजुरीसाठी ठेवला जातो. मंजुरीनंतर दोन आठवड्यांच्या आत प्रमाणपत्र देणे बंधनकारक आहे. अर्ज नाकारल्यास सात दिवसांत कारण कळवावे लागते आणि चार महिन्यांच्या आत अपील करता येते.
📊 राज्यातील प्रगती आणि लाभ
या उपक्रमाला राज्यभरात उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळत असून, ३५ लाखांहून अधिक अर्ज प्राप्त झाले आहेत आणि आतापर्यंत ५८,००० हून अधिक प्रमाणपत्रे वितरित करण्यात आली आहेत. अमरावती विभागाने यात आघाडी घेतली असून, तेथील पाच जिल्ह्यांमध्ये ९ लाख २३ हजार २२६ महिलांची नोंदणी झाली असून ३४ हजार १९६ महिलांना प्रमाणपत्रे मिळाली आहेत. या प्रमाणपत्रामुळे महिलांना पीककर्ज, पीकविमा, कृषी अनुदान, प्रशिक्षण आणि तांत्रिक मार्गदर्शनाचा लाभ सुलभपणे मिळू शकेल.
महिला शेतकऱ्यांनी अर्ज करण्यापूर्वी कृषी विभागाच्या अधिकृत पोर्टलवर योजनेची सद्यस्थिती, पात्रता आणि आवश्यक कागदपत्रांची खात्री करून घ्यावी, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात येत आहे.
