
प्रतिनिधी प्रविण केर्ले
वाहनधारकांसाठी केंद्र सरकारने महत्त्वाचा निर्णय घेतला असून प्रदूषण नियंत्रण प्रमाणपत्र अर्थात PUC (Pollution Under Control) नूतनीकरणाच्या नियमांमध्ये मोठे बदल केले आहेत. आता वाहनाचे उत्सर्जन मानक (BS), वाहनाचे वय आणि वाहन खासगी की व्यावसायिक वापरासाठी आहे, यानुसार PUC प्रमाणपत्राची वैधता निश्चित करण्यात येणार आहे. केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाने 13 नोव्हेंबर 2026 रोजी अधिसूचित केलेल्या नव्या नियमांना 19 नोव्हेंबर रोजी राजपत्रात प्रसिद्धीनंतर लागू करण्यात आले आहे.
नव्या नियमानुसार, सहा वर्षांपर्यंत जुन्या BS-VI खासगी वाहनांना आता तीन वर्षांसाठी PUC प्रमाणपत्र मिळणार आहे. त्यामुळे नव्या कार आणि दुचाकीधारकांना वारंवार PUC तपासणी करण्याच्या त्रासातून दिलासा मिळणार आहे. मात्र जुन्या वाहनांसाठी तपासणी आणि नूतनीकरणाचा कालावधी कमी करण्यात आला आहे.
कोणत्या वाहनाला किती कालावधीची वैधता?
नव्या नियमांनुसार PUC प्रमाणपत्राची मुदत पुढीलप्रमाणे निश्चित करण्यात आली आहे.
<span;><span;>- BS-I, BS-II आणि BS-III वाहने : तीन महिन्यांनी नूतनीकरण.
<span;><span;>- BS-IV वाहने : सहा महिन्यांनी नूतनीकरण.
<span;><span;>- BS-VI खासगी वाहने :
– सहा वर्षांपर्यंत – तीन वर्षे.
– सहा ते दहा वर्षे – एक वर्ष.
– दहा वर्षांपेक्षा जास्त – सहा महिने.
<span;><span;>- BS-VI व्यावसायिक वाहने :
– सहा वर्षांपर्यंत – दोन वर्षे.
– सहा ते दहा वर्षे – एक वर्ष.
– दहा वर्षांपेक्षा जास्त – सहा महिने.
वाहनाचे वय मोजताना त्याच्या पहिल्या नोंदणीची तारीख ग्राह्य धरली जाणार आहे.
जुन्या PUC प्रमाणपत्रांचे काय होणार?
नवीन नियम लागू होण्यापूर्वी जारी केलेल्या PUC प्रमाणपत्रांची वैधता आपोआप बदलणार नाही. अशा प्रमाणपत्रांचे नवीन नियमांनुसार पहिले नूतनीकरण झाल्यानंतरच सुधारित मुदत लागू होईल.
तसेच, जुन्या प्रमाणपत्राची मुदत संपण्याच्या आधीच्या दहा दिवसांत नूतनीकरण केल्यास नवीन प्रमाणपत्राची वैधता जुन्या प्रमाणपत्राची मुदत संपल्याच्या तारखेपासून सुरू होईल. मात्र प्रमाणपत्राची मुदत संपल्यानंतर नूतनीकरण केल्यास नवीन वैधता नूतनीकरणाच्या तारखेपासून सुरू होणार आहे.
वाहनधारकांनी काय काळजी घ्यावी?
वाहनधारकांनी आपल्या वाहनाचे BS मानक, पहिली नोंदणी तारीख आणि PUC प्रमाणपत्राची अंतिम मुदत तपासून घ्यावी. वैध PUC प्रमाणपत्र जवळ ठेवणे आवश्यक आहे. नव्या नियमांमुळे नवीन BS-VI वाहनधारकांना दिलासा मिळणार असला, तरी जुन्या वाहनधारकांना नियमित प्रदूषण तपासणी करावी लागणार आहे.
केंद्र सरकारच्या या निर्णयामुळे देशभरातील वाहनधारकांसाठी PUC नूतनीकरणाची प्रक्रिया अधिक स्पष्ट आणि वाहनाच्या वयानुसार निश्चित होणार आहे.
संदर्भ : केंद्रीय रस्ते वाहतूक व महामार्ग मंत्रालय, भारत सरकार; केंद्रीय मोटार वाहन (सोळावी सुधारणा) नियम, 2026.










